Ortadoğu’da Kayıp Yüzyılın Son Halkası: Arap İsyanları Sürecinin Kurumsal Ekonomi Politiği

Resim
Jeopolitik, jeokültürel ve jeoekonomik özellikleri açısından oldukça önemli bir alana karşılık Ortadoğu, literatürde; bölge-içi çatışmaların yoğun olarak yaşandığı, otoriter-baskıcı politik sistemlerin varlığını sürdürdüğü ve enerji-merkezli ekonomik yapının hâkim olduğu “istikrarsız” bir coğrafya olarak değerlendirilmekte; bu ve bağlantılı diğer nedenlerden dolayı bölgede, toplumsal reaksiyonların ortaya çıkma potansiyeli süreklilik arz etmektedir.
 
Buna göre, bölgenin sahip olduğu jeostratejik özelliklerin, avantajlarını aşan handikaplarının ağır basması sonucunda, uzunca bir zamandan (kayıp yüzyıl) beri süregelen ve bazen ülkeler özelinde, bazen ise bölge genelinde olumsuz etkiler doğuran toplumsal olaylar silsilesi, kendisini son olarak “arap baharı”, “arap devrimleri”, “arap isyanları” ve sair şekillerde ifade edilen “sosyo-ekonomik sorunlar bütünü” olarak göstermiştir. Kuşkusuz bu kriz sürecinin ortaya çıkış sebeplerine dair, makro ekonomik parametreleri ve ekonomik gelişme/kalkınma göstergelerini esas alan birçok sosyo-ekonomik değerlendirmeler yapılmakta ise de; demokrasi bağlamında yürütülen araştırmalar dışında, konuya kurumsal ekonomik analiz perspektifinden açıklama getiren sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır.
 
İşte bu çalışmada, çeşitli uluslararası kuruluşlar tarafından üretilen endeksler vasıtasıyla, genel olarak Ortadoğu bölgesindeki “yönetişim boşluğu” kapsamında, Arap İsyanlarının büyük çapta yaşandığı Tunus, Mısır, Libya, Yemen, Bahreyn ve Suriye’de; formel ve enformel kurumların kapsayıcılığı/etkinliği, piyasaya yönelik düzenlemelerin kalitesi ve kaynakların yönetimi, iş dünyası- sivil toplum-politika yapıcılar arasındaki etkileşimler ve yolsuzlukla mücadele, hukukun üstünlüğü ve sözleşmelerin uygulanabilirliği ile mülkiyet hakları güvencesi, ifade özgürlüğü ve hesap verilebilirlik, demokratik katılım ve siyasetin finansmanı, politik istikrar ve şiddetsizlik/şiddet yokluğu temaları etrafında kurumsal göstergelerin seyri açıklanarak, anılan sürecin ekonomik, sivil ve politik özgürlükler ekseninde mukayeseli olarak incelenmesi ve Arap İsyanlarının kurumsal kökenlerine dair yol gösterici bazı çıkarımlarda bulunulması amaçlanmaktadır.

Saygın, Emre ve Tahsin Yamak (2016). Ortadoğu'da Kayıp Yüzyılın Son Halkası: Arap İsyanlarının Kurumsal Ekonomi Politiği, 3. Ortadoğu'da Siyaset ve Toplum Kongresi, Sakarya, 11-13 Ekim 2016. 
X